แนะนำบริษัท
คณะที่ปรึกษา
กิตติมศักดิ์
สาสน์จาก
ประธานบริษัท
สาสน์จาก
กรรมการผู้จัดการ
มาตรฐานบริษัท
กลุ่มเกษตร
กลุ่มเสริมอาหาร
กลุ่มเสริมความงาม
และครัวเรือน
สำนักงานใหญ่
สัญจร
 
   
 

เรื่อง โรคขาดธาตุอาหารของพืช
บทที่ 1 ธาตุอาหารพืช
ตอนที่ 4 การจำแนกประเภทของธาตุอาหารพืช

          การจำแนกประเภทธาตุอาหารพืช กระทำได้หลายวิธี แต่ละวิธีอาศัยหลักการแตกต่างกัน เช่น จำแนกตามปริมาณที่พืชต้องการ จำแนกตามหน้าที่สำคัญในต้นพืช เป็นต้น ในบทนี้จะกล่าวถึงการจำแนก 3 วิธี คือ

          1. จำแนกตามปริมาณความต้องการของพืช จำแนกได้เป็น 2 กลุ่ม คือ
               1.1 ธาตุอาหารมหัพภาคหรือธาตุอาหารหลัก (macronutrient elements) เป็นกลุ่มธาตุอาหารที่พืชต้องการในปริมาณมาก ความเข้มข้นของธาตุโดยน้ำหนักแห้ง เมื่อพืชเจริญเต็มวัยสูงกว่า 500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม จึงพบในต้นพืชในปริมาณมากเสมอ ธาตุเหล่านี้ ได้แก่ คาร์บอน ไฮโดรเจน ออกซิเจน ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม กำมะถัน แคลเซียม และ แมกนีเซียม ธาตุอาหารกลุ่มนี้ยกเว้น 3 ธาตุแรก มักจุขาดในดินที่ปลุกพืชทั่วๆไป
               1.2 ธาตุอาหารจุลภาคหรือจุลธาตุหรือธาตุอาหารรอง (micronrtrient elements) เป็นกลุ่มธาตุอาหารที่พืชต้องการในปริมาณน้อยกว่ากลุ่มแรก ความเข้มข้นของธาตุโดยน้ำหนักแห้ง เมื่อพืชเจริญเต็มวัยต่ำกว่า 100 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม จึงพบในต้นพืชในปริมาณที่น้อยกว่าด้วยธาตุดังกล่าว ได้แก่ เหล็ก สังกะสี แมงกานีส ทองแดง โบรอน คลอรีน โมลิบดีนัม และนิกเกิล
ปริมาณธาตุอาหารที่พืชต้องการทั้ง 2 กลุ่ม ได้แสดงเปรียบเทียบไว้ในตารางที่ 2 และต้องตระหนักเสมอว่าการแบ่งกลุ่มตามปริมาณความต้องการของพืช เป็นการแบ่งที่ค่อนข้างหยาบ และในสภาวะบางอย่างที่พืชเกิดความเครียดหรือสภาะแวดล้อมผิดปรกติไป พืชบางชนิดอาจจะสะสมพวกจุลธาตุมากพอๆ กับธาตุอาหารหลักก็ได้ เช่น อาจมีการสะสมเหล็ก หรือแมงกานีสมากพอๆ กับกำมะถันและแมกนีเซียม หรือบางครั้งพืชอาจดูดเอาธาตุชนิดอื่นที่ไม่จำเป็นต่อตนเอง หรือดูดเอาธาตุที่เป็นพิษเข้าไป

          2. จำแนกตามบทบาทและหน้าที่ทั่วไปในต้นพืช (general function) จำแนกได้เป็น 4 กลุ่ม ดังต่อไปนี้
                2.1 เป็นองค์ประกอบสำคัญของสารอินทรีย์ในพืช ธาตุเหล่านี้ ได้แก่ คาร์บอน ไฮโดรเจน ออกซิเจน ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส กำมะถัน แคลเซียม โบรอน เหล็ก และแมกนีเซียม
                2.2 เป็นตัวกระตุ้น (activator) โคแฟกเตอร์ (cofactor) หรือเป็น Phosthetic group ของระบบเอนไซม์ภายในต้นพืช ธาตุเหล่านี้ ได้แก่ โพแทสเซียม แคลเซียม แมกนีเซียม เหล็ก สังกะสี แมงกานีส ทองแดง โมลิบดีนัม โซเดียม และคลอรีน
                2.3  เป็นตัวนำประจุในปฏิกิริยาออกซิเดชั่นรีดักชันในต้นพืช (charge carrier in oxidation-reduction reactions) ธาตุเหล่านี้ ได้แก่ ฟอสฟอรัส กำมะถัน เหล็ก แมงกานีส ทองแดง โมลิบดีนัม
                2.4 ควบคุมแรงดันออสโมซิส ในเซลล์พืช (osmoregulator) และรักษาสมดุลของ electrochemical reactions ในเซลล์พืช ธาตุเหล่านี้ ได้แก่ โพแทสเซียม โซเดียม และ คลอรีน

          การจำแนกธาตุอาหารตามบทบาทหรือหน้าที่สำคัญในพืชมีธาตุอาหารหลายธาตุทำหน้าที่หลายอย่าง จึงถูกจัดให้อยู่ในหลายกลุ่ม ตัวอย่างเช่น ธาตุแคลเซียม เป็นองค์ประกอบสำคัญของมิดเดิลลาเมลลาของผนังเซลล์ (middle lamella of cell wall) จึงจัดอยู่ในกลุ่มที่ 1 ขณะเดียวกันธาตุแคลเซียมก็ทำหน้าที่กระตุ้นการทำงานของ membrane bound enzyme ทั้งหลายซึ่งเกี่ยวข้องกับการดูดซึมไอออนต่างๆ ผ่านเยื่อเซลล์ของพืช จึงจัดอยู่ในธาตุอาหารกลุ่มที่ 2 ด้วย

          3. จำแนกตามความสามารถในการเคลื่อนย้ายในต้นพืช (nutrient mobility)
          ความสามารถดังกล่าวหมายถึงความสามารถของธาตุอาหารในการเคลื่อนย้าย (transiocation) จากเนื้อเยื่อหรืออวัยวะเดิมผ่านท่อโฟลเอม (phloem) ไปยังอวัยวะอื่นๆ ซึ่งเป็นคุณสมบัติสำคัญที่ใช้เป็นแนวทางในการวินิจฉัยโรคขาดอาหารของพืช เพราะการเคลื่อนย้ายของธาตุอาหารเป็นปัจจัยกำหนดตำแหน่งและรูปแบบ
(location and pattern) ของอาการผิดปรกติเกิดกับใบล่างหรือใบแก่ก่อน  แสดงว่าธาตุที่ขาดนั้น เคลื่อนย้ายผ่านท่อโฟลเอมได้ดี พืชจึงดึงเอาธาตุอาหารดังกล่าวจากใบแก่ไปใช้ยังใบอ่อนที่กำลังเจริญเติบโต ถ้าอาการผิดปรกติเกิดกับใบอ่อนหรือเนื้อเยื่อเจริญแสดงว่าธาตุนั้นเคลื่อนย้ายผ่านท่อโฟลเอมไม่ได้หรือได้น้อย พืชจึงไม่สามารถถึงเอาธาตุดังกล่าวจากใบแก่มาใช้ได้ การจำแนกตามคุณสมบัติดังกล่าว สามารถแบ่งธาตุอาหารพืชได้เป็น 3 กลุ่ม คือ
                 3.1 กลุ่มที่เคลื่อนย้ายได้ดีในต้นพืช (mobile nutrients) ได้แก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม และแมกนีเซียม ธาตุอาหารเหล่านี้เคลื่อนย้ายไปได้ทั่วต้นพืช อาการขาดธาตุอาหารจึงแสดงออกที่ใบแก่ก่อน เนื่องจากธาตุอาหารเคลื่อนย้ายจากใบแก่ไปยังใบอ่อนที่กำลังเจริญเติบโตได้
                 3.2 กลุ่มที่เคลื่อนย้ายไม่ได้ (immobile nutrients) ได้แก่ แคลเซียม และโบรอน ซึ่งไม่สามารถเคลื่อนย้ายจากใบแก่ไปยังเนื้อเยื่ออ่อนที่กำลังเจริญโตได้ การขาดธาตุอาหารดังกล่าวจึงมักแสดงออกกับเนื้อเยื่ออ่อนหรือเกิดใหม่ เช่น ตายอด ตาข้าง ปลายผล ปลายราก เป็นต้น เพราะพืชไม่สามารถดึงเอาธาตุอาหารจากใบแก่ไปใช้ได้
                3.3 กลุ่มที่เคลื่อนย้ายได้บ้าง (partially mobile nutrients) ได้แก่ เหล็ก สังกะสี โมลิบดีนัม แมงกานีส กำมะถัน และทองแดง ธาตุอาหารกลุ่มนี้เคลื่อนย้ายได้น้อยในต้นพืช อาการขาดธาตุอาหารจึงแสดงออกที่ใบอ่อนก่อนใบแก่ เพราะพืชดึงเอาธาตุอาหรจากใบแก่ไปใช้ได้น้อย

อ้างอิง : หนังสือโรคขาดธาตุอาหารของพืช โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ศุภลักษณ์ สิงหบุตร

 
     
   
     
   
     
   
       
       
       
 
 
 

Copyright 2010 © www.tgi4u.com
All rights reserved.Thai-German Intertech Product Co.Ltd.